hình thái hôn nhân sơ khai một vợ một chồng, tồn tại dưới chế độ nguyên thuỷ. Khác với chế độ hôn nhân một vợ một chồng sau này là ở chỗ gia đình không phải là một đơn vị kinh tế cơ sở, vợ chồng không có tài sản chung nên không bền vững, dễ tan rã. Theo luận thuyết được nhiều nhà khoa học tán đồng, HNĐN thay thế quần hôn, nên được bổ sung bằng các tàn dư của nó như có các quan hệ tính giao trước hôn nhân và ngoài hôn nhân, hoặc bên cạnh các vợ, chồng "chính", còn có các vợ, chồng "bổ sung". Đây là hình thái hôn nhân quá độ từ quần hôn sang hôn nhân cá thể.
